Enstalasyon, yok edilenin temsili değil; geride bırakılanın ontolojisidir. “Kalanlar”, savaşın yalnızca yıktıklarını değil, hayatta bıraktıklarını da bir hasar alanı olarak ele alır. Dikenli tel, sınırın maddi bir nesne olmaktan çıkıp, bedene ve hafızaya kazınmış kalıcı bir aygıta dönüşümünü temsil eder.
Enstalasyonun arkasından beliren savaş öncesi Filistin görüntüleri, bir zamanlar var olmuş gündelik hayatın, sıradanlığın ve sürekliliğin hayalet izleri olarak görünür. Bu görüntüler bir nostalji alanı üretmez; aksine, bugün ile dün arasındaki kopuşun geri döndürülemezliğini yüzeye çıkarır. Seyirci, artık var olmayan bir yaşama bakmaz; elinden alınmış bir zamana tanıklık eder.
Arkadaki eski Filistin görüntüleri ile ön plandaki dikenli tel arasındaki karşıtlık, bir estetik kompozisyon üretmek için değil, etik bir çöküşü görünür kılmak için kurulmuştur. Seyirci, aynı anda hem yaşanmış bir hayatı hem de o hayatın artık geri dönmeyecek biçimde kesintiye uğradığını görür. Bu ikili zaman katmanı, belleğin sürekliliğini değil, onun parçalanmışlığını temsil eder.
“Hanzala’dan Kalanlar”, bir yas alanı kurmaz; çünkü burada yas, çoktan işlevsiz hale getirilmiştir. Enstalasyon, seyirciyi merhamete davet etmez; onu tanıklığa zorlar. Merhamet geçicidir, tanıklık ise sorumluluk üretir. Bu çalışma, izleyiciyi bir duygulanım konforuna değil, etik bir çıkmaza yerleştirir.
“What Remains of Hanzala” does not focus on what has been destroyed, but on what continues to exist in the aftermath of destruction. The installation approaches war not only through loss of space and structure, but through the lasting wounds carried by those who remain. The barbed wire stands as a symbol of how borders no longer remain external lines, but become internalized — etched into the body, the psyche, and memory.
Behind the installation, images of pre-war Palestine surface as fragile traces of everyday life — moments of normalcy, continuity, and presence. These images do not offer nostalgia; instead, they underline the irreversible rupture between past and present. The viewer is not looking at a distant history, but at a time that has been violently taken away.
The tension between these archival images and the harsh materiality of the barbed wire is not intended to create visual harmony, but to expose a profound ethical fracture. The work confronts the viewer with two temporalities at once: the life that once existed, and the reality of its forced interruption. What emerges is not a continuous memory, but a fragmented one.
“What Remains of Hanzala” does not propose a space of mourning in the conventional sense. Here, mourning has already been exhausted by repetition. Rather than appealing to compassion, the work insists on witnessing. While compassion may be fleeting, witnessing carries responsibility. The installation does not allow the viewer to remain in emotional comfort; it places them within an unresolved ethical tension.